CÔNG TÁC VÁN KHUÔN: BV BIỆN PHÁP THI CÔNG ĐƯỢC DUYỆT ĐÍNH KÈM

Tiếp nối công tác trắc đạc, công tác ván khuôn (cốp pha) là khâu then chốt trong thi công phần thô, quyết định trực tiếp đến hình dáng, kích thước hình học và độ nhẵn bóng của bề mặt bê tông. Đứng ở góc độ nhà thầu thi công, việc kiểm soát tốt ván khuôn không chỉ đảm bảo chất lượng kết cấu mà còn hạn chế tối đa hao hụt vật tư và chi phí sửa chữa, đục đẽo sau này.

Dưới đây là quy trình kiểm soát kỹ thuật và các bước thi công chuẩn cho công tác ván khuôn:

1. Công tác chuẩn bị vật tư và mặt bằng

Vật tư, thiết bị: Chuẩn bị ván khuôn (thường dùng ván ép phủ phim để bề mặt bê tông đẹp, hạn chế trát), xà gồ (thép hộp hoặc gỗ), hệ giáo chống (giáo nêm, giáo Ringlock hoặc cây chống tăng), ty ren, tán chuồn, gông cột. Tất cả vật tư phải đảm bảo độ cứng, không cong vênh, hư hỏng.
Xử lý bề mặt ván: Vệ sinh sạch sẽ bề mặt ván và quét một lớp dầu chống dính (dầu tháo ván khuôn) mỏng, đều để khi tháo dỡ không làm sứt mẻ bề mặt bê tông.
Mặt bằng: Định vị chính xác các trục, mép cấu kiện (dựa trên kết quả bật mực từ công tác trắc đạc).

2. Trình tự lắp dựng ván khuôn

Đối với Ván khuôn Cột / Vách:

Gia công trước các mảng ván khuôn theo kích thước thiết kế.
Lắp dựng lồng thép xong, tiến hành ghép các mảng ván khuôn cột/vách.
Bố trí hệ gông cột (kẹp V hoặc thép hộp), khoảng cách giữa các gông phải tuân thủ biện pháp thi công. Lưu ý: Phần chân cột/vách chịu áp lực ngang của bê tông tươi lớn nhất, nên khoảng cách các gông ở chân phải mau hơn ở trên đỉnh.
Dùng ty ren xuyên cột vách để khóa chặt. Sử dụng máy dọi laser hoặc quả dọi để căn chỉnh độ thẳng đứng, sau đó cố định bằng các cây chống xiên vào sàn.
Chừa lỗ vệ sinh: Phải chừa cửa nhỏ ở chân cột/vách để xịt rửa, dọn rác, mạt cưa trước khi đổ bê tông.

Đối với Ván khuôn Dầm / Sàn:

Lắp hệ giáo chống: Rải hệ giáo chống chịu lực, đảm bảo chân giáo đặt trên mặt phẳng ổn định (nếu đặt trên nền đất phải có ván lót chống lún). Đảm bảo hệ thống giằng chéo, giằng ngang đầy đủ để tạo độ cứng không gian.
Trải hệ đà (xà gồ): Lắp xà gồ chính (đỡ ván sàn và đáy dầm) và xà gồ phụ. Khoảng cách xà gồ tuân thủ biện pháp đã duyệt để chống võng sàn.
Ghép ván: Trải ván sàn, cố định bằng đinh hoặc vít. Đối với các cấu kiện có nhịp lớn (thường >4m), cần tạo độ vồng thi công ở giữa nhịp (thường từ 1/1000 đến 3/1000 nhịp) để bù trừ độ võng sau khi đổ bê tông.

3. Kiểm soát chất lượng (QC) và Nghiệm thu

Trước khi bàn giao mặt bằng cho công tác cốt thép hoặc trước khi đổ bê tông, bộ phận kỹ thuật hiện trường cần kiểm tra kỹ các tiêu chí (Checklist):

Đúng kích thước, hình dáng: Đo lọt lòng kích thước móng, cột, dầm, chiều dày sàn xem có khớp bản vẽ không.
Độ thẳng đứng và độ phẳng: Kiểm tra độ thẳng đứng của cột/vách, độ phẳng và cao độ của đáy dầm, mặt sàn.
Độ kín khít: Đây là lỗi rất hay gặp. Các khe ghép giữa các tấm ván, giữa ván và cột/vách bê tông cũ phải kín khít. Nếu hở phải dùng băng keo dán, mút xốp hoặc ron cao su chèn vào để tránh hiện tượng chảy nước xi măng khi đầm dùi, gây rỗ tổ ong.
Độ ổn định, cứng vững: Rung lắc thử hệ giáo, kiểm tra các chốt nêm, ty ren xem đã khóa chặt chưa. Cây chống xiên, chống vách có đủ để chống lại áp lực đẩy nổi và áp lực ngang của bê tông không.

4. Công tác tháo dỡ ván khuôn

Thời gian tháo dỡ: Chỉ được tháo dỡ khi bê tông đã đạt cường độ đủ để chịu được trọng lượng bản thân và các tải trọng thi công bề mặt (tuân thủ theo TCVN 4453:1995 hoặc chỉ dẫn kỹ thuật riêng của dự án).
Trình tự tháo:
- Tháo các cốp pha không chịu lực (thành dầm, thành cột, vách) trước, thường sau 24h – 48h khi bê tông đã đóng rắn.
- Tháo các cốp pha chịu lực (đáy dầm, sàn) sau cùng, khi bê tông đạt cường độ mác yêu cầu (thường là sau 21-28 ngày, hoặc có thể sớm hơn nếu dùng phụ gia đông kết nhanh và đã ép mẫu thử đạt mác).
- Tháo dỡ phải nhẹ nhàng, tránh cạy phá làm nứt vỡ góc cạnh bê tông, phân loại và xếp gọn vật tư để luân chuyển cho tầng tiếp theo.

Quá trình này cần sự phối hợp nhịp nhàng giữa tổ cốp pha và cán bộ giám sát kỹ thuật